Fransa Değişimin Karşısında — Descartes ve Deshimaru Arasında

« Düşünüyorum, öyleyse varım. »

— René Descartes (1637)

« Otur. Geri kalanı kendiliğinden gelir. »

— Taisen Deshimaru (~1970)

İki Fransa

İki Fransa vardır. Yüzyıllardır bir arada yaşamakta ancak hiçbir zaman barışamadıkları bu iki Fransa, Fransız kültürünün en güçlü motorlarından biri olmuştur.

İlk Fransa, Kartezyen Fransa'dır. Bu, akıl, analiz ve metodolojik şüphenin Fransa'sıdır. Descartes temelleri atar: yalnızca gösterebileceğimiz şeylerden emin olabiliriz. Dünya bir mekanizmadır. Düşünce tek güvenli sığınaktır. Bu Fransa Aydınlanmayı, Devrimi, insan haklarını, laikliği, büyük okulları, teknokrasiyi ortaya çıkarmıştır. Kontrol eder. Planlama yapar. Değişim nehrine barajlar inşa eder.

İkinci Fransa mistiktir. Bu, katedralların, Meister Eckhart'ın adi dilde vaaz verdiği, Pascal'ın bahsi, bir kilisede diz çökmüş Simone Weil'in ve yoga, meditasyon, Zen yapan milyonlarca Fransız'ın Fransa'sıdır. Bu Fransa kontrol etmez — kabul eder. Planlama yapmaz — dinler. Baraj inşa etmez — akıntıya kapılmaya bırakır.

Yi King, iki Fransa'nın olası uzlaşmasıdır. Yapısında Kartezyen bir sistemdir (64 heksagram, 384 hat, mükemmel bir ikili mantık). Ve pratiğinde mistiktir (değişime bir soru sorar ve cevabı alçakgönüllülükle dinlersiniz).

Philastre: İlk Geçiş Yapan

Paul-Louis-Félix Philastre (1837-1902), Fransız entelektüel tarihinin neredeyse unutulmuş bir karakteridir. Deniz subayı, diplomat, Hindiçin'de sömürge yöneticisi olarak, Yi King'i Avrupa dilinde bütünüyle çeviren ilk Batılı kişidir.

Çevirisi — Hıristiyan Felsefe Yıllıkları, daha sonra 1885-1893'te ayrı olarak yayımlanmış — anıtsal niteliktedir. İki cilt, bin sayfadan fazla. Philastre yalnızca heksagramları ve hatları çevirmez — klasik yorumları, dipnotları, geleneksel yorumlamaları da çevirir. Bu, Saygon ve Huê kütüphanelerinde, Çin klasiklerine hakim Vietnamlı bilgeler yardımıyla yürütülen bir benedikten işidir.

Philastre çevirisi zordur, bazen kapalıdır. Wilhelm'in şiirsel akıcılığına sahip değildir. Ancak muazzam bir avantajı vardır: önceliktir. Philastre, Yi King'i Wilhelm'den kırk yıl önce çevirmişdir. Fransa, Dönüşümlerin Kitabı'nı kendi dilinde alan ilk Batı ülkesidir.

Bu, Fransızların neredeyse tamamen görmezden geldikleri bir gerçektir. Champollion ve hiyeroglifler bilinir. Philastre ve heksagramlar bilinmez. Oysa tavır benzerdir: radikal şekilde yabancı bir düşünce sistemini deşifre etmek ve Batı'ya erişilebilir kılmak.

Deshimaru: Zen Köklerini Salar

1967'de 53 yaşındaki bir Japon rahip Paris'e iner. Taisen Deshimaru Fransızca tek kelime bilmez. Neredeyse hiç parası yoktur. Bir kesa ve zafu taşır. Projesi: Zen'i Avrupa'da yerleştirmek.

Herkes ona karşı bahis yapardı. 1960'ların Fransa'sı Marksist, varoluşçu, yapısalcıdır — zen'den her şey başka. Oysa birkaç yıl içinde Deshimaru imkansızı başarır. Dojolar çoğalır — Paris, sonra il, sonra Avrupa. Zen Uluslararası Derneği 1970'te kurulur. Gendronnière tapınağı 1979'da Loire Vadisi'nde açılır. 1982'de ölümü sırasında yüz dojodan fazla ve binlerce uygulayıcıyı geride bırakır.

Nasıl? Çünkü Deshimaru Fransızları akılla ikna etmeyi denemedim. Onlara dedi: « Otur. » Hepsi bu. Vaaz yok, doktrin yok, dönüştürme yok. Sadece: bu mindere otur ve hareket etme. Geri kalanı gelecek.

Bu, Yi King'in tam olarak yaklaşımıdır. Yi King'i entelektüel olarak « anlamazsınız » — onu uygularsınız. Paraları çekersiniz, heksagramı okursunuz, bunun üzerinde meditasyon yaparsınız. Bilgelik analiz değil, doğrudan deneyimden gelir.

Bugün, Fransa, en fazla Zen uygulayıcısı olan Avrupa ülkesidir. Bu tesadüf değildir. Mistik Fransa — Pascal'ın, katedralların, münzvilerin Fransa'sı — Deshimaru'yu yüzyıllar boyunca beklemiştir. Yalnızca birine ihtiyacı vardı ki ona desin: düşünmene gerek yok. Oturman gerek.

Vaiz ve Heksagram

Fransa, kültürel olarak, hatta artık inanmayanlara bile hristiyan bir ülkedir. Ve Yi King'le en çok rezonansa gelen İncil kitabı Vaiz'dir: « Her şey için bir zaman vardır, gökyüzü altındaki her şey için bir zaman. »

Yi King'i keşfeden Fransızlar sıklıkla bu paralellikten etkilenirler. Bu, pagan, ezoterik veya terim anlamında « doğu » bir kitap değildir. Dünyanın döndüğünü, mevsimler geçtiğini ve bilgelik uygun anı tanımak olduğunu söyleyen bir bilgelik kitabıdır.

Yi King, hiçbir şeye inanmanızı talep etmez. Kendi imanınızı, inançlarınızı veya akılınızı terk etmenizi talep etmez. Yalnızca samimiyetle bir soru sormanızı ve cevabı dikkatle dinlemenizi talep eder. Bu, ayırıcılık eylemidir — Fransız jezuitler mükemmel şekilde anlaşabilecekleri bir kelime.

Marie-Noëlle Doublet ve Yi King'in Fransız Sesi

VirtualIChing tarafından Fransızca kullanılan çeviri, Marie-Noëlle Doublet'in, PhD — « Yi King ile Daha İyi Yaşamak »'ın çevirisidir. Bu, kişisel gelişimde köklenen, erişilebilir, canlı bir çeviridir. Philastre'nin göz korkutucu bilgisinin değil, Wilhelm'in Alman derinliğinin de değil — bugünün okuyucusuna konuşan çağdaş bir Fransız sesini içerir.

Bu önemlidir. Yi King, Fransız halkına dokunmak için Fransızca konuşmalı — çin-via-almanca-via-ingilizce-çevirisi değil, Fransız geleneği saygıyla ancak mumyalamadan koruyan, doğrudan, açık bir Fransızca. Doublet bunu sunuyor. Bu, hiç Yi King hakkında duymayan ve asla Philastre'yi okumayacak Fransızlar için bir giriş kapısıdır.

Bilgeliğin Terroiri

Fransa'nın diğer dillerin kıskanç olduğu bir sözcüğü vardır: terroir. Şarap iyi değildir çünkü çeşit iyidir, fakat toprak, iklim, maruzlık ve yer parçasının tarihi doğru olduğu için. Başka yere ekilen aynı çeşit aynı şarabı üretmez.

Yi King, Fransız terroirinde ekili, özel bir şarap vermiştir. Çin'de olduğunun aynısı değil, Almanya veya Japonya'da olduğunun da aynısı değil. Descartes ve Pascal'la, Vaiz ve Deshimaru'yla, akıl ve intuisyonla diyalog kuran bir Yi King. Bir Fransız Yi King — biçimde titiz, kalpta açık.

VirtualIChing'in önerdiği budur: tüm dillerde konuşan ancak diğer tüm Batı ülkelerine önce Fransa'da karşılanmış olmasını hiçbir zaman unutan bir Yi King. Philastre ilk geçiş yapandı. Doublet bugünün sesidir. Ve ikisi arasında, Fransa ve Dönüşümlerin Kitabı arasında 140 yıllık bir diyalog vardır.

« Kalbinin aklı, aklın bilmediği nedenleri vardır. »

— Blaise Pascal

Yi King, kalbinin akılıdır.

Bu makale « Yi King — Değişimin Evrensel Haritası » serisinin parçasıdır. Şu da keşfedin: Yi King, Değişimin Evrensel Haritası

Yi King'i Fransızca ile danışın — Ora, geleneğe sadık, herkese erişilebilir. Zen modunda ücretsiz.